Уладзімір Караткевіч
10 красавіка1982Уладзімір Караткевічзанатаваў у дзённіку:
Надвор’е скача то вышэй, то ніжэй нуля. Да 4 г. пісаў манарым Розе [Бяловай] на дзень нараджэння (па-руску). Устаў позна, пакуль перапісаў – 14 г. Прыйшло таксі і паехалі да Генкі. Брыдкі шэры дзень і часам такі жудасна-густы белы снег з ветрам, зарадамі, што жудасць. А пасля шызыя хмары адыходзяць, і ў разрывах сіняе неба.Ехалі аўтобусам новымі мікрараёнамі (я іх не бачыў), паўз новыя рэстараны (я ў іх не хадзіў). Відаць, у кожным горадзе: Оршы, Арэнбургу, Кіеве, Маскве, цяпер у Мінску – я застаюся жыхаром гістарычнага ядра. Пасля дарога. І яе ледзь пазнаю, а там жа было паходжана па вёсках з дзеўкамі (была ў тыя часы такая мода), там жа было пагуляна, пабіта (у сэнсе боек). Спіць яшчэ многае. Хіба чахлыя коціці на вербах. А ў лесе яшчэ лапікі снегу. Часам вялікія, а часам з пятак. У Раўбічах (і собіла ж мне недзе ў сярэдзіне 50-х гг., калі хадзіў туды пешшу і быў там адзін касцёл над рэчкай, лес да возера, выбраць гэтае месца, толькі месца як нешта набліжанае да маіх Раўбічаў. І раман напісаў. А тут праз дзесяць год собіла камусьці пачаць там будаваць спартыўны комплекс. Можа, і яму падабалася месца і назва, вядомая праз мяне, таксама зрабіла сваё. Хто ведае? Толькі я шчаслівы, што хаця аднавілі касцёл, які пад час маіх вандраванняў быў – каробка ў густым лесе, здзічэлай шыпшыне і бэзе); у Раўбічах былога дзікага майго ачаравання, за якое я так любіў гэта месца, – няма! І маёй Беларусі няма, а ёсць спартыўны комплекс. І зала з камінам, дзе рабілі банкет Розін, – зала адзінае маё суцяшэнне. Амаль не сядзеў з людзьмі, а сядзеў ля агню і глядзеў то ў яго, то ў вокны, за якімі то па-зімоваму церусіла і валіў снег (а вакол былі камень, качэргі і шчыпцы, як у дзяцінстве, і агонь, які рваў з каміна ў комін), то праяснялася і глядзела ў шыбы зануранае неба прадвесня, замучанага, халоднага, усяго ў цязе да жыцця (і зноў жа агонь у каміне). Усё б аддаў за хату з камінам і каб хадзіць не за гумно. З цяжкасцю адарваўся ад агню, праводзячы пляменніцу дадому. У яе вось-вось… Ці будзе яшчэ гэта дзіця ведаць адкрыты агонь, любіць яго да сціскання сэрца, ведаць радасць хаджэння босым па незасмечанай траве. І ведаць радасць незасмечанай роднай зямлі, чыстай водамі, паветрам, небам і душамі.Ехалі назад. Сутонне было. Снег скончыўся, і была прамытая зеленаватая цішыня над бярэзнікамі, яснасць і халадок у душы. Адна з улюбёных маіх дарог, бо тут нейкі невядомы калісь зрабіў дарогай загагуліну, каб абагнуць адзін-адзіны дуб. І я гэтаму невядомаму кажу «дзякуй». Можа, у астатнім жыцці быў гэтага не варты. Але вось за адно імгненне.Цалкам
Гісторыя Францыска Скарыны
Гісторыя Францыска Скарыны
Уявіце: Мікола Гусоўскі скончвае штодзённую працу над «Песняй пра зубра» і ідзе зірнуць на галоўную навінку ў свеце мастацтва — «Сіксцінскую Мадонну» Рафаэля, а Францыск Скарына перакладае «Псалтыр» пад гук малатка Марціна Лютэра і адпраўляецца праводзіць караблі Фернана Магелана. У адным з сусветаў усё гэта магло адбыцца, бо ўсе гэтыя людзі жылі ў адзін час! 6 жніўня 1517 года Францыск Скарына друкуе кнігу «Псалтыр» ва ўласным перакладзе. Гэта адначасова і бунт, і прарыў, і поўнае замацаванне Рэнесансу на Беларусі. Беларусы аднымі з першых у свеце маюць пераклад галоўнай еўрапейскай кнігі — Бібліі. У гэты ж час у Еўропе пачынаецца Рэфармацыя, канкістадоры высаджваюцца ў Мексіцы, маскоўскія войскі бяруць у аблогу Полацк, а Фернан Магелан распачынае кругасветнае падарожжа. У нашым новым матэрыяле — таймлайн жыцця Францыска Скарыны і найважнейшыя падзеі, якія адбываюцца ў сусветнай гісторыі ў той жа час.
Чытаць артыкул
Быць шафёрам любата, яшчэ лепш – пілотам. А літаратарам?
Быць шафёрам любата, яшчэ лепш – пілотам. А літаратарам?
Як стаць пісьменніцай ці пісьменнікам? Нават калі атрымаецца адвучыцца ў літаратурным інстытуце або скончыць курс па creative writing, куды пасля  дасылаць сваё рэзюмэ? Дзе літаратарам узяць добры, стабільны прыбытак, соцпакет і пуцёўку ў санаторый? Розныя гістарычныя ўмовы давалі розныя адказы на гэтае пытанне, і літаратурнае рамяство то падпарадкоўвалася законам рынку, то цалкам трапляла пад кантроль дзяржавы, а то і спрабавала ўседзець на абодвух крэслах, ці, хутчэй, недзе ў загадкавай прасторы паміж імі. Класічныя «нармальныя» заняткі для пісьменніка, якія і ў працоўную кніжку запісаць не сорамна, – рэдактарская праца, пераклады, настаўніцтва. Але нярэдка здаралася (і ўсё яшчэ здараецца) так, што жыццё робіць нечаканы паварот і апроч пяра або клавіятуры пісьменніцкім рукам даводзіцца брацца за іншыя прылады працы. Мы сабралі для вас некалькі літаратурных біяграфій, якія паказваюць, што ў рэшце рэшт магчыма ўсё.
Лізавета Вундэрвальд
Чытаць артыкул